منتورها و اساتید
قوانین انتخاب دامنه

هرآنچه که باید درباره انتخاب نام دامنه و مسئولیت‌های ناشی از آن بدانید

قوانین انتخاب دامنه

با گسترش تجارت الکترونیک در دنیای امروز، کسب‌وکارها و بنگاه‌های اقتصادی از ویترین‌های مجازی برای معرفی خود، کالا و خدمات‌شان بهره‌برداری می‌کنند. برای این منظور هر کدام از آنها از آدرسی استفاده می‌نمایند تا مشتریان و مصرف‌کنندگان بتوانند آنها را در این محیط مجازی پیدا کنند. بنابراین هر کدام از آنها یک نشانی الکترونیکی منحصر به‌فرد دارند که هویت آنها را مشخص می‌کند و برای معرفی خود از «سیستم مبتنی بر واژه برای نام دامنه» استفاده می‌کنند.از این‌روی، برای ثبت دامنه جدید و نیز آنچه عرفا خرید دامنه ثبت‌شده نامیده می‌شود، درنظر گرفتن ملاحظاتی از جمله عدم نقض حقوق سایر اشخاص ضروری است. عدم رعایت این حقوق، مسئولیت‌های جدی ای را برای صاحبان کسب و کارها به دنبال دارد و آنان را با چالش‌های حقوقی جدی مواجه می‌کند. در ادامه درباره مسئولیت انتخاب دامنه صحبت خواهیم کرد.

انتخاب نام دامنه

بنگاه‌های اقتصادی برای انتخاب «نام دامنه»، با محدودیت‌های قابل توجهی مواجه نیستند و برای انتخاب نام دامنه با استفاده از مشاوره‌های تجاری، برندسازی و بازاریابی، می‌توانند نام دامنه مدنظر خود را انتخاب کنند؛ هرچند برای انتخاب نام دامنه در دامنه‌های داخلی کشورها مانند .ir برای کشور ایران، رعایت عرف و اخلاق حسنه ضروری است و نمی‌شود در این دامنه‌ها از نام‌هایی که نشانه افکار نژادپرستی یا توهین و مانند آن باشد استفاده نمود. با این همه،همانطورکه در بالا گفته شد، برای انتخاب «نام دامنه» یک ملاحظه جدی و مهم وجود دارد و آن حفظ حقوق سایر اشخاص و بنگاه‌های اقتصادی و کسب‌وکارها است.

گاهی هنگامی که‌ یک کسب‌وکار پس از طی سالیان متمادی توانسته رونق مناسبی به‌دست آورد و با صرف هزینه‌های قابل توجه و بازاریابی حرفه‌ای، در فضای الکترونیک و حتی فیزیکی میان مصرف‌کنندگان و مشتریان شناخته شود، در معرض سوءاستفاده‌های افراد سودجو قرار می‌گیرد. این افراد برای بهره‌برداری از شهرت تجاری کسب‌وکار دیگری، فضایی شبیه به فضای آن کسب‌وکار برای خود ایجاد می‌کنند و در انتخاب «نام دامنه» از علامت تجاری متعلق به آن کسب‌وکار استفاده می‌نمایند.

اثرات اقتصادی مخربی که این رفتار برای فعالان اقتصادی از یک طرف و مصرف‌کنندگان و مشتریان از طرف دیگر دارد، سبب شده ‌است که قانون‌گذار در صدد مقابله با این رفتار نادرست برآید. در همین راستا، قانون‌گذار در راستای حمایت از علامت تجاری متعلق به یک کسب‌وکار، ضمانت‌اجراها و مجازاتی را برای این دسته از افراد وضع کرده‌است. بدین‌ترتیب درصورتی‌که شخصی از علامت تجاری متعلق به دیگری در نامه دامنه و یا هرگونه نمایش آنلاین خود استفاده نماید و سبب فریب مخاطبان درباره هویت و اصالت کالا و خدمات خود شود، مجازات می‌گردد.[1] این مجازات عبارت از یک تا سه سال حبس و جزای نقدی از بیست میلیون تا صد میلیون ریال است.[2]

[1]– ماده 66 قانون تجارت الکترونیکی

[2]– ماده 76 قانون تجارت الکترونیکی

دو رفتار که از نظر قانون‌گذار جرم است

  1. استفاده از علامت تجاری به‌عنوان نام دامن
  2. نمایش آنلاین علائم تجاری به ‌نحوی که بصورت فریبنده‌ای مشابه یک علامت تجاری متعلق به دیگری باشد و مصرف‌کنندگان عادی را دچار اشتباه کند. برای این منظور، به جزئیات تفاوت‌های موجود میان دو علامت توجه نمی‌شود؛ بلکه مهم آن است که این علامت هر مصرف‌کننده عادی را به اشتباه بیندازد. بنابراین ممکن است دو علامت تجاری از حیث تعدادی خطوط و یا برخی اشکال جزئی با هم تفاوت داشته باشند، اما همچنان مشمول این حکم قانونگذار هستند؛ زیرا عموما مردم به جزئیات بسیار دقیقِ تفاوت میان ظاهر دو علامت تجاری توجه نمی‌کنند و به راحتی گول ظاهر را می‌خورند و شناسایی این تفاوت‌های خیلی جزئی، کار کارشناسان است و قانونگذار از مردم عادی و مصرف‌کنندگان انتظار ندارد تا آنقدر دقیق و ریزبینانه به جزئیات تفاوت‌های علامت‌های تجاری توجه کنند.

قانونگذار برای این حمایت دو هدف کلی درنظر گرفته ‌است:

الف) هدف حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان

ب) هدف حمایت از رقابت مشروع

بنابراین اگر یک کسب‌وکار در حوزه فروش آنلاین محصولات لوازم الکترونیکی از نام شرکت SONY استفاده نماید، مرتکب نقض حقوق شرکت سونی شده‌است.

باید به این نکته توجه داشت که برای اعمال حمایت قانونگذار، لزومی ندارد که حتما آن علامت تجاری در ایران ثبت شده‌باشد؛ بلکه حتی اگر معروف هم باشد کافی است. در مثال بالا، با فرض آنکه، علامت تجاری SONY در ایران ثبت نشده‌باشد، چون یک علامت معروف است و غالب ایرانی‌ها این برند و محصولات آن را می‌شناسند، همچنان مشمول حمایت‌های قانونگذار قرار می‌گیرد.

علاوه بر مجازات‌هایی که قانونگذار به‌عنوان مسئولیت کیفری استفاده از علامت تجاری دیگری در نام دامنه، تعیین کرده‌است، مرتکب این رفتار، مسئولیت مدنی نیز دارد و طبق قواعد عمومی مطالبه خسارت، درصورتی‌که زیان‌دیده و کسب‌وکاری که از این رفتار متضرر شده‌است، برای جبران خسارات وارده علیه فرد مرتکب، اقامه دعوا کند، می‌تواند خسارات وارده به خود را از وی مطالبه نماید.

بدین‌ترتیب ملاحظه می‌گردد که انتخاب نام دامنه باید با توجه به اصول رقابت مشروع و حفظ حقوق سایر کسب‌وکارها صورت گیرد تا شخص از مسئولیت‌های کیفری و مدنی ناشی از نقض حقوق علامت تجاری دیگران در امان بماند.در رویه قضایی ایران، دعاوی مختلفی درخصوص نام دامنه در دادگاه‌ها مطرح شده است. بنابراین لازم است با آگاهی از شرایط قانونی نام دامنه‌ای انتخاب کرد که در عین اینکه از نظر تجاری برای کسب و کار مناسب است از لحاظ حقوقی نیز ریسکی به‌دنبال نداشته باشد.

دیدگاهتان را بنویسید