زمان مطالعه: 10 دقیقه

sourcelogo
همه چیز درباره بوم تیم

افراد برای اینکه بتوانند در یک تیم قرار گرفته و در جهت رسیدن به اهداف آن تیم تلاش کنند، قبل از هرچیزی باید با داشته‌ها، قوانین، ارزش‌ها و فلسفه وجودی تیم آشنا شوند. در مرحله ایجاد تیم، مدیر یا کارآفرین وظیفه دارد این اطلاعات را بدون باقی گذاشتن هیچ ابهامی در اختیار اعضای تیم قرار دهد. اما این کار به این سادگی‌ها امکان‌پذیر نیست و همیشه احتمال از قلم افتادن مورد یا مواردی وجود خواهد داشت. برای از بین بردن این احتمال می‌توان از مفهوم بوم تیم استفاده کرد. بوم تیم یک ابزار کاربردی است که در آن افراد، نقش‌ها، اهداف تیم، ارزش‌ها، قوانین و فلسفه وجودی تیم در قالب یک صفحه مورد بررسی قرار می‌گیرند. این بوم که با الهام از بوم کسب و کار اوستراوالدر طراحی شده است، در حال حاضر توسط کارآفرینان و مدیران بسیاری مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این مقاله قصد داریم مفهوم بوم تیم و اجزای آن را به شما معرفی کنیم. با ما همراه باشید.

بوم تیم چیست؟

بوم تیم (Team Canvas) یک ابزار کاربردی برای هماهنگی فعالیت‌ها در قالب یک تیم کاری است. در این بوم نام اعضای تیم، مهارت‌ها و وظایف هر کدام در کنار اهداف، ارزش‌ها، ظرفیت‌ها، فرصت‌ها و تهدیدهای موجود برای تیم ثبت می‌شوند. این بوم تمام اطلاعات مربوط به کسب و کار را در یک جا جمع کرده و دسترسی به اطلاعات لازم را برای تمام اعضای تیم راحت‌تر می‌کند. از این بوم می‌توان در زمان شروع یک کسب و کار، سر و سامان دادن به تیم یا اضافه شدن یک عضو جدید استفاده کرد. کارآفرینان و استارتاپ‌ها با رسیدن به درک کافی از مفهوم بوم تیم و به‌کارگیری آن می‌توانند هماهنگی خود را در همان ابتدای راه تقویت کرده و از شکست زودهنگام (که در بین استارتاپ‌ها مرسوم است) جلوگیری کنند.

اجزای بوم تیم کدام است؟

بوم تیم دو نوع دارد: Team Canvas Basic و Team Canvas. همانطور که از تفاوت نام‌ها پیدا است، Team Canvas اجزای بیشتری داشته و کامل‌تر است. برای مثال در Team Canvas Basic فقط یک بخش Goals داریم اما در Team Canvas اهداف شخصی و اهداف تیمی هر کدام بخش‌های مربوط به خود را دارند. در ادامه اجزای هر دو نوع بوم تیم را معرفی می‌کنیم.

Team Canvas Basic

این نوع از بوم تیم نسبت به نوع دوم ساده‌تر بوده و اجزای کمتری دارد. اجزای بوم تیم ساده عبارتند از:

    • اهداف (Goals): در این بخش اهداف کلی و جزئی تیم نوشته می‌شوند. برای مثال رسیدن به ده هزار بازدید روزانه.
    • نقش‌ها و مهارت‌ها (Roles & Skills): در این بخش نام تمام اعضای تیم در کنار مهارت و نقششان در تیم آورده می‌شود. برای مثال پوریا؛ معاون اجرایی؛ طراحی گرافیک.
    • فلسفه وجودی (Purpose): نوعی هدف که سطح بالاتری از اهداف عملیاتی و استراتژیک دارد. این هدف در واقع دلیلی است که این افراد را دور هم جمع می‌کند. برای مثال ساده‌تر کردن زندگی مردم، رشد اقتصاد و تبدیل دنیا به جای بهتری برای زندگی.
    • ارزش‌ها (Values): در این بخش اصول و ارزش‌های مشترک تیم که چارچوب عمل افراد در سازمان را مشخص می‌کنند آورده می‌شود. ارزش‌هایی مثل اعتماد، خلاقیت، کیفیت، شفافیت و… .
    • قوانین و فعالیت‌ها (Rules & Activities): بیان ارزش‌های سازمان باعث مشخص شدن خط قرمزها و چارچوب‌های کلی برای رفتار کارکنان و مدیران می‌شود. اما کارهای روزمره و عملیاتی باید توسط قوانین و مقررات کنترل شوند. قوانینی مثل ساعت ورود و خروج، مهلت تحویل گزارش هفتگی، سیستم پاداش و تنبیه و… که از دل ارزش‌ها و فلسفه وجودی سازمان استخراج شده و نسبت به آن‌ها ملموس‌تر و کمی‌ترند.

Team Canvas

نوع دوم و کامل‌تری از بوم تیم که در آن جزئیات بیشتری برای توصیف یک سازمان وجود دارد.

مفهوم بوم تیم در این نوع تفاوتی با نوع قبلی نداشته و کاربردهای این دو نوع هم یکسان است؛ اما زمانی از بوم تیم به جای بوم تیم ساده استفاده می‌شود که نیاز به ارائه تعریف دقیق‌تری از سازمان وجود داشته باشد. اجزای بوم تیم عبارت است از:

    • افراد و نقش‌ها (People & Roles): در این بخش نام اعضای تیم در کنار نقش آن‌ها در تیم و مهارتشان ثبت می‌شود.
    • اهداف مشترک (Common Goals): در اجزای بوم تیم ساده فقط یک بخش برای اهداف وجود داشت. اما در بوم تیم، اهداف خود به دو دسته تقسیم می‌شوند. اهداف مشترک یعنی اهداف کمی، مشخص و ملموسی که در آینده عملکرد تیم بر مبنای آن‌ها سنجیده خواهد شد.
    • اهداف شخصی (Personal Goals): برای رسیدن سازمان به اهداف مشترک، هر فرد باید یک سری اهداف شخصی را محقق کند. مثلا «تبدیل شدن به یک برنامه‌نویس بهتر» یک هدف شخصی است که سازمان را به‌طور غیرمستقیم به اهداف مشترک نزدیک‌تر می‌کند. وجود این بخش در بوم تیم از لحاظ توسعه فردی بسیار مهم است. چرا که به افراد انگیزه می‌دهد جدا از تلاش برای تحقق اهداف تیم، برای توسعه شایستگی‌ها و مهارت‌های خود نیز تلاش کنند.
    • فلسفه وجودی (Purpose): این همان انگیزه بزرگی است که می‌تواند افراد را دور هم جمع کرده و باعث تلاش آن‌ها در قالب یک تیم شود. فلسفه وجودی نوعی هدف است که سطح بالاتری نسبت به اهداف مشترک، شخصی و عملیاتی داشته و سازمان از طریق آن تعریف می‌شود.
    • ارزش‌ها (Values): هر تیم پس از تعریف فلسفه وجودی، برای پیدا کردن هویت خود نیاز به تعریف تعدادی ارزش مرکزی (Core Value) دارد. ارزش‌هایی مثل خلاقیت، صداقت، کیفیت و… که چارچوب کلی عمل را مشخص کرده و از دل فلسفه وجودی استخراج می‌شوند.
    • نقاط قوت و دارایی‌ها (Strengths & Assets): هر سازمان با استفاده از نقاط قوت و دارایی‌های خود سعی در غلبه بر چالش‌ها و تهدیدهای محیطی و رسیدن به اهداف مشترک دارد. دارایی انواع مختلفی دارد؛ دارایی فیزیکی، دارایی انسانی، دارایی فکری و دارایی مالی که در بوم تیم تنها دارایی فکری مد نظر است. دارایی‌هایی مثل اعتبار برند، مهارت ویژه کدنویسی، مهارت‌های نرم (مهارت‌های ارتباطی، مهارت‌های انسانی و…)، جایگاه بازار و موارد مشابه این‌ها.
    • نقاط ضعف و جاهایی که به توسعه نیاز دارند (Weaknesses & Development Areas): در این بخش نقاط ضعف کلی یا نقاط ضعف هر کدام از اعضا نوشته می‌شوند تا برای رفع آن‌ها برنامه‌ریزی انجام شود. برای مثال تمرکز پایین (پوریا) و ارتباطات ضعیف (همه اعضا) به ترتیب مثال‌هایی برای نقطه ضعف  شخصی و سازمانی محسوب می‌شوند.
    • نیازها و انتظارات (Needs & Expectations): این بخش مکمل دو بخش قبلی (نقاط ضعف و قوت فردی و سازمانی) محسوب می‌شود. در بخش نیازها و انتظارات اعضا نیازهای خود را برای تاکید روی نقاط قوت و حداقل کردن اثر نقاط ضعف بیان می‌کنند. به عبارت دیگر هر عضو بیان می‌کند برای موفق شدن و تحقق اهداف شخصی و سازمانی به چه چیزهایی نیاز دارد.

قوانین و فعالیت‌ها (Rules & Activities): قوانین و مقررات چارچوب‌های رفتاری روزمره اعضای تیم را مشخص می‌کنند. قوانینی مثل ساعت ورود و خروج، میزان فعالیت هفتگی، مجاز بودن یا نبودن اضافه‌کاری، اپلیکیشن‌های مورد استفاده برای انتقال اطلاعات و مواردی از این دست.

باید توجه داشت که برای اثربخش بودن استفاده از بوم تیم، تمام اعضا و مدیران باید مفهوم بوم تیم را درک کرده و در پر کردن آن مشارکت کنند.

بوم تیم فراتر از یک تخته با چند نوشته است. این مفهوم به اعضا کمک می‌کند دید بهتری نسبت به کسب‌وکار خود پیدا کرده و چشم‌انداز بهتری برای توسعه فردی داشته باشند. مفهوم بوم بر مبنای این باور بنا شده است که «توجه به افراد و ویژگی‌های منحصربه‌فرد آن‌ها و تاکید روی توسعه فردی، در نهایت منجر به تحقق اهداف سازمانی به بهترین شکل ممکن خواهد شد». این نگاه در مدیریت و کارآفرینی مدرن بسیار رایج بوده و نتایج بسیار خوبی را به همراه داشته است.

چرا باید از بوم تیم برای استارتاپمان استفاده کنیم؟

شکل دادن یک کسب و کار به‌هیچ‌وجه کار راحتی نیست. فرقی هم ندارد به‌عنوان کارآفرین در حال شکل دادن آن هستید یا به‌عنوان یک عضو وارد تیم شده‌اید. در این مرحله باید تمام افراد متوجه هدف شکل‌گیری کسب و کار و جهت حرکت شده و آن را قبول کنند تا بتوان به موفقیت تیم در آینده امیدوار بود. مفهوم بوم تیم دقیقا برای تحقق همین حدف به وجود آمده است. بوم تیم همه افراد را با اهداف، ارزش‌ها، فلسفه وجودی، قوانین و مقررات و انتظارات موجود آشنا کرده و داشته‌های تیم را به آن‌ها نشان می‌دهد. یعنی پس از پر کردن و صحبت در مورد تمام اجزای بوم تیم، هر عضو به شرایط موجود سازمان و شرایط ایده‌آل اشراف پیدا کرده و خیلی ساده قادر خواهد بود مسیر حرکت از شرایط موجود به سمت ایده‌آل‌ها را تشخیص دهد.

بوم تیم مناسب چه افرادی است؟

به طور کلی می‌توان گفت بوم تیم مناسب کارآفرینان است. این افراد معمولا یا در حال شکل دادن یک تیم از صفر بوده یا یک کسب و کار موجود را بازتعریف می‌کنند. در هر دو صورت برای جهت‌دهی به حرکت تمام اعضا و آگاه کردن آن‌ها از ابعاد وجودی سازمان می‌توان از مفهوم بوم تیم استفاده کرد. یکی از ویژگی‌های منحصربه‌فرد بوم تیم، تاکید روی اهمیت توسعه فردی برای تحقق اهداف سازمانی است. موردی که کمتر در بوم‌های مربوط به کسب‌وکار مشاهده می‌شود. علاوه بر کارآفرینان، بوم تیم برای مدیرانی که بخواهند جهت و هدف تازه‌ای برای تیم خود تعریف کنند، به ساختار کاری نظم ببخشند یا اعضای جدیدی را به تیم بیاورند، کاربردی خواهد بود.

کدوم استارتاپ‌ها یا فاندرها از این ابزار استفاده می‌کنند؟

استارتاپ‌بوت‌کمپ یکی از معروف‌ترین شتاب‌دهنده‌های دنیا است که استارتاپ‌های تحت نظر آن از بوم تیم استفاده می‌کنند. پاتریک دی زیو، هم‌بنیان‌گذار (Co-Founder) این شتاب‌دهنده، بوم تیم را اینگونه توصیف می‌کند: «به‌طورخلاصه، بوم تیم یک ابزار سریع، ساده و قابل اطمینان برای ساختن تیم‌های قوی‌تر است و من آن را کاملا پیشنهاد می‌کنم». در ادامه نقل قول‌هایی از مدیران استارتاپ‌های زیر نظر استارتاپ‌بوت‌کمپ را آورده‌ایم:

  • «بوم تیم خود را به‌عنوان یک ابزار کاربردی برای ساختار دادن به تصمیمات ما اثبات کرده است و به ما کمک می‌کند از پوشش دادن تمام نکات حیاتی (در شکل دادن تیم) مطمئن شویم و با قدرت به عنوان یک تیم متحد پیشروی کنیم.» -ماریا فِی، مشاور شرکت SAP
  • «بوم تیم یک راه عالی برای رسیدن به بینشی عمیق نسبت به تفکرات فردی و جمعی تیم است و این کار را ساختار یافته و بدون ایجاد تعارض انجام می‌دهد. در اسرع وقت از آن استفاده کنید!» -ویکتور ویردا – مدیرعامل Trakkies
  • «بوم تیم در گردهم‌آیی اخیر ما نقش فوق‌العاده‌ای داشت. بوم تیم به ما کمک کرد اهداف و انتظاراتمان را از یکدیگر مشخص کرده و با یکدیگر هماهنگ شویم» -آنا والین – مدیر DDB Tribal

یک نمونه بوم تیم

مشاهده یک نمونه بوم تیم می‌تواند به شما کمک کند مفهوم بوم تیم را بهتر درک کرده و اجزای آن را دقیق‌تر بشناسید.

یک نمونه بوم تیم ساده:

نمونه بوم تیم

یک نمونه بوم تیم با تمام جزئیات:

جزئیات یک بوم تیم

بوم تیم یک ابزار نوین است که معمولا برای ایجاد هماهنگی در زمان شروع فعالیت تیم مورد استفاده قرار می‌گیرد. این بوم به کارآفرینان و مدیران کمک می‌کند تمام تیم خود را از اهداف، ارزش‌ها، قوانین، داشته‌ها و نقاط ضعف آگاه کرده و مسیر حرکت آن‌ها را مشخص کنند. بوم تیم همچنین روی اهمیت توسعه فردی برای تحقق اهداف سازمانی تاکید دارد. این ابزار نوظهور در حال حاضر توانسته است توجه کارآفرینان بسیاری را به خود جلب کند. بعضی از مدیران هم برای سر و سامان دادن به روندهای کاری خود به سراغ این بوم رفته‌اند.

درسنامه قبلی

دیدگاهتان را بنویسید