منتورها و اساتید
معنی و مفهوم پارک علم و فناوری

همه‌چیز دربارۀ پارک علم و فناوری

معنی و مفهوم پارک علم و فناوری

«عالم بی‌عمل به چه ماند؟ به زنبور بی‌عسل!» این گفته را همۀ ما شنیده‌ایم، اما اجرایش برایمان چندان راحت نیست. کشورهای پیشرفتۀ دنیا با تأسیس پارک‌های علم و فناوری بزرگ و پیوند دانشگاه و صنعت به یکدیگر، علم و عمل را با هم ترکیب کرده‌اند و نتایج بسیار خوبی گرفته‌اند. در همین راستا، بهتر است ما هم این پارک‌ها را بهتر بشناسیم و از قابلیت‌های آن‌ها برای پیشرفت استفاده کنیم. در این مقاله قصد داریم مفهوم «پارک علم و فناوری» را با نگاهی ویژه‌تر ببینیم. با ما همراه باشید.

 

تعریف پارک علم و فناوری

پارک علم و فناوری یک نهاد اجتماعی است که با حمایت کسب‌وکارهای کوچک و متوسط به رشد و توسعۀ اقتصادی کشور کمک می‌کند. پارک علم و فناوری حلقۀ اتصال مراکز علمی‌پژوهشی با کارآفرینی است و افراد زیادی در این بستر به تولید علم و ایده‌پردازی مشغول‌اند. در پارک علم و فناوری علاوه بر فضای کاری برای کسب‌وکارهای کوچک و متوسط، امکانات متنوعی برای توسعۀ فناوری و تبدیل علم به تولید موجود است.

پارک علم و فناوری نهادی مهم و حیاتی برای رشد کشور به حساب می‌آید، چون علم تا زمانی که در دانشگاه‌ها و مراکز علمی‌پژوهشی محصور باشد، نتیجه و ارزش افزوده‌ای نخواهد داشت. این پارک‌ها بستر لازم برای تبدیل دانش به توانایی فنی برای کار با فناوری و تولید ارزش افزوده را فراهم می‌کنند و در آموزش کارآفرینی تاثیرگذار است.

تاریخچۀ پارک علم و فناوری

داستان از سال 19۶1 در آمریکا آغاز شد، زمانی که نبود ارتباط بین دانشگاه با صنعت، مانعی مهم برای توسعۀ علمی و اقتصادی بود. اولین پارک علم و فناوری در محوطۀ دانشگاه استنفورد آمریکا شکل گرفت. همین پارک بود که توانست در ادامه سیلیکون‌ولی را از محله‌ای فقیرنشین به مرکز بزرگی برای فناوری، اقتصاد، آموزش و پژوهش تبدیل کند. سپس این ایده به سراسر جهان گسترش یافت و پارک‌های علم و فناوری مختلفی در سراسر جهان ازجمله در کشور خودمان شکل گرفتند. در سال 2002 مرکز بین‌المللی پارک‌های علمی، اولین تعریف رسمی از «پارک علم و فناوری» را به این صورت بیان کرد: «پارک علم و فناوری سازمانی است که متخصصان حرفه‌ای اداره‌اش می‌کنند.

خدمات و امکانات پارک علم و فناوری

پارک علم و فناوری فضای لازم برای کار و شبکه‌سازیِ کارآفرینان جوان را فراهم می‌کند. البته این افراد با ارائۀ ایده‌های قوی و طرح کسب‌وکار خوب اجازۀ حضور در پارک علم و فناوری و استفاده از امکانات آن را به دست می‌آورند. یکی دیگر از کاربردهای پارک علم و فناوری، فراهم‌کردن بستر برای کارهای علمی‌پژوهشی است. بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیاد ایران و جهان در پارک‌های علم و فناوری فعالیت می‌کنند. پارک علم و فناوری در نتیجۀ حضور پژوهشگران و کارآفرینان به‌صورت هم‌زمان، به محلی برای پیوند علم با عمل و تبدیل دانش به ارزش افزوده تبدیل می‌شود. به‌طور کلی خدمات پارک علم و فناوری را می‌توان به این صورت بیان کرد:

  • امکان دسترسی به امکانات عمومی مثل رفت‌وآمد، تلفن، اتاق کنفرانس
  • امکان دسترسی به منابع علمی سطح بالا با اینترنت ویژه و پرسرعت
  • خدمات مشاوره‌ای و آموزشی در زمینه‌های مدیریت و حسابداری و حقوقی
  • فراهم‌کردن امکانات تخصصی مثل آزمایشگاه و کارگاه‌های مختلف با توجه به زمینۀ کاری پارک
  • فراهم‌کردن امکان استفاده از تسهیلات برای کارآفرینان و پژوهشگران مستعد
  • حمایت حقوقی از مخترعان و ایده‌پردازان برای ثبت اختراع یا ایده

انواع پارک علم و فناوری

پارک علم و فناوری دو نوع دارد:

  • پارک علمی: این پارک‌ها را معمولاً دانشگاه‌ها و در نزدیکی خود تأسیس می‌کنند. از این طریق، صاحبان کسب‌وکار درون پارک رابطۀ نزدیکی با دانشگاهیان خواهند داشت و به‌راحتی به منابع سطح بالا دست پیدا خواهند کرد.
  • پارک فناوری: این پارک‌ها معمولاً در نزدیکی شهرک‌های صنعتی بزرگ یا رهبران صنایع تأسیس می‌شوند و قصد دارند ارتباط این قطب‌ها با مراکز آموزشی را بهبود ببخشند.

حتما بخوانید

صندوق سرمایه گذاری

اهداف پارک علم و فناوری

پارک علم و فناوری از همان ابتدا با هدف تبدیل‌شدن به راه ارتباطی میان دانش و صنعت شکل گرفت. این قبیل پارک‌ها امکانات لازم برای پژوهش و انتقال دست‌آوردهای آن به کارآفرینان را فراهم می‌کنند. از این طریق، پیشروی دانش در کشور با پیشروی صنعت همگام می‌شود و این دو با هم‌افزایی به اقتصاد کشور کمک می‌کنند. با توجه به تعریف مؤسسۀ بین‌المللی پارک‌های علم و فناوری، هدف اصلی پارک علم و فناوری کمک به جامعۀ خود است.

ویژگی اصلی پارک‌های علم و فناوری

با توجه به گستردگی و تنوع پارک‌های علم و فناوری در سراسر جهان، نمی‌توان تعریف ویژگی‌های آن را به‌صورت جامع و قطعی ارائه داد. به‌طور معمول این پارک‌ها در فضایی خارج از شهر تأسیس می‌شوند. پارک‌های علم و فناوریِ درون‌شهری معمولاً کوچک‌اند و امکانات زیادی ندارند؛ اما پارک‌های خارج شهر شامل مرکز رشد، مرکز تحقیقات، هستۀ مدیریتی و امکانات دیگری مثل سالن کنفرانس و محل برگزاری کلاس آموزشی هستند.

مزایای حضور در پارک علم و فناوری

حضور در پارک علم و فناوری برای ایده‌پردازان و کارآفرینان مزیت‌های بسیاری دارد. ازجمله:

  • امکان شبکه‌سازی با افراد شایسته و فعالان حوزۀ کاری
  • امکان دسترسی به دانش روز و ارتباط مستقیم با دانشگاهیان
  • یادگیری مهارت‌های لازم برای مدیریت و بازاریابی و… در صورت نیاز
  • کاهش هزینه‌های راه‌اندازی استارتاپ
  • بهره‌مندی از نظارت افراد باتجربه و متخصص

حضور در این پارک برای دانشگاهیان و سرمایه‌گذاران هم مفید است. دانشگاهیان می‌توانند تحقیقات خود را به نتایج علمی برسانند و با کارآفرینان همکاری مستقیم کنند. سرمایه‌گذاران هم با اطمینان بیش‌تری می‌توانند به شرکت‌های حاضر در پارک اعتماد کنند.

تفاوت پارک علم و فناوری با شتاب‌دهنده

شتابدهنده سازمانی است که به‌صورت حضوری یا غیرحضوری (تنها با پرداخت هزینه) از کسب‌وکارهای نوپا حمایت می‌کند. شتاب‌دهنده‌ها پکیج کاملی از خدمات حمایتی را به کارآفرینان جوان پیش‌نهاد می‌دهند و درنهایت سهمی را از سود دریافت می‌کنند؛ اما پارک‌های علم و فناوری با هدف خدمت به جامعه شکل می‌گیرند و مهم‌تر از آن، از استارتاپ‌ها به‌صورت حضوری حمایت می‌کنند. این پارک‌ها معمولاً درون خود یک یا چند شتابدهنده یا مرکز رشد دارند. شتاب‌دهنده‌هایی که با بررسی فرصت‌های موجود و معرفی استارتاپ‌ها به سرمایه‌گذاران، سعی دارند از آن‌ها حمایت کنند. تفاوت دیگری که بین پارک علم و فناوری و شتاب‌دهنده وجود دارد، به حضور دانشگاهیان مربوط می‌شود. مهم‌ترین امتیاز پارک علم و فناوری، پیوند علم به صنعت و برقراری ارتباط سازنده بین کارآفرینان و دانشگاهیان است؛ اما شتاب‌دهنده تنها به ارائۀ آموزش‌های لازم برای مدیریت کسب‌وکار بسنده می‌کند.

برترین پارک‌های علم و فناوری جهان

در حال حاضر، تنها در قارۀ آمریکای شمالی، بیش از 120 پارک علم و فناوری وجود دارد. گزارش‌ها از گسترش روزافزون این پارک‌ها در جهان خبر می‌دهند. بدیهی است که بهترین پارک‌های موجود در نزدیکی بهترین دانشگاه‌های موجود تأسیس شده‌اند. مثلاً پارک دیسکاوِری بریتیش کلمبیا یکی از بهترین پارک‌های علم و فناوری جهان به حساب می‌آید.

یکی از مهم‌ترین علت‌های پیشروبودن این قاره در صنعت و تکنولوژی، ارتباط خوب و سازندۀ علم با صنعت در کشورهای آن است. در این کشورها هر علمی به‌محض ایجادشدن، صنعتی و کاربردی می‌شود. بهترین پارک‌های علم و فناوری جهان عبارت‌اند از:

استارتاپ‌ها برای پیشرفت، به فضای کاری و منابع مالی و منابع علمی نیاز دارند. شتاب‌دهنده‌ها و مراکز رشدْ بخشی از این نیازها را برطرف می‌کنند؛ اما هیچ‌‌کدام به‌اندازۀ پارک علم و فناوری جامع نیستند؛ زیرا مهم‌ترین حلقۀ گم‌شده در آن‌ها ارتباط مستقیم مراکز سطح بالای پژوهشی با صنعت است. پارک علم و فناوری این ارتباط را به‌طوری پویا و سازنده برقرار می‌کند

سوالات متداول
پارک علم و فناوری چیست؟

پارک علم و فناوری یک نهاد اجتماعی است که حمایت از کسب‌وکارهای نوپا را با هدف کمک به توسعه فناوری و اقتصاد جامعه خود انجام می‌دهد. پارک علم و فناوری حلقه اتصال مراکز علمی‌پژوهشی با کارآفرینی است.

چه خدمات و امکاناتی در پارک علم و فناوری برای کارآفرینان وجود دارد؟

پارک علم و فناوری مجموعه‌ای از امکانات را شامل فضای کار اشتراکی، اینترنت، اتاق کنفرانس، خدمات مشاوره‌ای و آموزشی و همچنین تسهیلات و حمایت‌های حقوقی را در اختیار کارآفرینان جوان قرار می‌دهد.

حضور در پارک علم و فناوری چه مزایایی را برای کارآفرینان جوان به همراه دارد؟

جدا از امکاناتی مثل فضای کار اشتراکی، خدمات آموزشی و اینترنت پرسرعت، حضور در پارک علم و فناوری فرصتی بسیار خوب برای شبکه‌سازی و استفاده از تجربیات دیگران است. پارک‌های علم و فناوری همچنین جدیدترین منابع علمی مورد نیاز را با کمک مراکز پژوهشی در اختیار کارآفرینان قرار می‌دهند.

تفاوت پارک علم و فناوری با شتابدهنده در چیست؟

شتابدهنده یک سازمان است و در ازای حمایت مالی از کسب‌وکارهای نوپا، بخشی از سود کسب‌وکار را دریافت می‌کند؛ در حالی که پارک علم‌وفناوری یک نهاد بوده و با هدف خدمت با جامعه شکل می‌گیرد.

دیدگاهتان را بنویسید