منتورها و اساتید
مرکز رشد

مرکز رشد چیست و چگونه به استارتاپ‌ها کمک می‌کند؟

مرکز رشد

استارتاپ‌ها کسب‌وکارهای نوپایی هستند که معمولاً بر پایۀ ایده‌ای جذاب شکل می‌گیرند. اما این ایده نمی‌تواند به‌سادگی باعث موفقیت و رشد شود، چراکه رقابت استارتاپی در دنیای امروز بسیار سنگین است و به کسی اجازۀ اشتباه نمی‌دهد. مراکز رشد به کارآفرینان جوان کمک می‌دهند تا ایدۀ خود را به بهترین شکل ممکن اجرا کنند. این کمک ممکن است با جذب سرمایه یا آموزش و مشاوره انجام شود. در این مقاله قصد داریم به مفهوم مرکز رشد نگاهی دقیق‌تر بیندازیم و آن را بهتر بشناسیم.

تعریف مرکز رشد

مرکز رشد نهادی برای حمایت از کسب‌وکارهای نوپا است که معمولاً با حضور فیزیکی استارتاپ‌ها در مکانی مشخص به آن‌ها کمک می‌کند. مراکز رشد از یک یا چند ساختمان تشکیل شده و در این ساختمان‌ها برنامه‌ها و خدمات کمکی به استارتاپ‌ها را اجرا می‌کنند؛ برنامه‌هایی مثل جذب سرمایه، ارائۀ آموزش و مشاوره، تیم‌سازی، شبکه‌سازی و مواردی از این دست.

مراکز رشد به استارتاپ‌ها کمک می‌کنند که دنیای کسب‌وکار را بهتر بشناسند و شانس موفقیت خود را افزایش دهند. تفاوت اصلی و اساسی مرکز رشد با شتاب‌دهنده در این است که مراکز رشد معمولاً غیرانتفاعی هستند و سهمی را از موفقیت استارتاپ دریافت نمی‌کنند. البته باید توجه داشت که بسیاری از شتاب‌دهنده‌های بزرگ دنیا مثل TechStars، ترکیبی از مرکز رشد و شتاب‌دهنده را ارائه می‌دهند.

تاریخچۀ مرکز رشد

همه‌چیز از زمانی شروع شد که سرمایه‌داری آمریکایی به‌نام ژوزف مانسکو تصمیم گرفت ساختمان بزرگ و قدیمی خود را به کسب‌وکاری اجاره دهد. اما با توجه به متراژ زیادش که باعث می‌شد هزینه‌اش زیاد شود، هیچ کسب‌وکاری از پس هزینه‌اش برنمی‌آمد. درنتیجه، این ایده به ذهن او رسید که فضایی را برای مستقر‌شدن تعداد زیادی کسب‌وکار فراهم کند. این اتفاق در سال 19۵9 در شهر نیویورک افتاد و جالب است که اولین مرکز رشد جهان هنوز هم به فعالیت ادامه می‌دهد. مرکز رشدی که مانسکو در سال 19۵9 تأسیس کرد در حال حاضر با نام «مرکز صنعتی باتاویا» شناخته می‌شود و قدیمی‌ترین مرکز رشد جهان است.

اهداف و وظایف مرکز رشد

اولین و اصلی‌ترین هدف مرکز رشد کمک به استارتاپ‌ها برای رسیدن به رشد کسب‌وکار است. این مراکز فضایی را فراهم کرده‌اند که در آن امکان مستقر‌شدن کسب‌وکارها و یادگیری و جذب سرمایه وجود دارد. برخلاف شتابدهنده‌ ها که بیش‌تر روی استارتاپ‌های فناورانه تمرکز می‌کنند و به مسائل مالی می‌پردازند، مراکز رشد محدودیت موضوعی ندارند و معمولاً غیرانتفاعی‌ هستند. در مراکز رشد اگر هم قرار بر کمک مالی به یک استارتاپ باشد، خودِ مرکز رشد از این کمک سودی نمی‌برد و تنها نقش واسطه را بازی می‌کند. در حالی که شتاب‌دهنده قبل از سرمایه‌گذاری قراردادی را با مؤسس استارتاپ تنظیم می‌کند و او را به بازگشت سرمایه موظف می‌سازد.

خدمات و امکانات مرکز رشد

استارتاپ‌ها با ورود به مراکز رشد امکان کشف فرصت‌های مختلف رشد را خواهند داشت و این فرصت‌ها تنها به فرصت‌های ملی یا آموزشی محدود نمی‌شوند. به‌طور کلی خدمات و امکانات مرکز رشد را می‌‌توان این‌گونه بیان کرد:

  • آموزش مبانی کسب‌وکار
  • فرصت شبکه‌سازی
  • مشاوره و کمک در زمینۀ بازاریابی
  • دسترسی به اینترنت قوی و سریع
  • مشاوره و کمک در زمینۀ مسائل مالی
  • فراهم‌کردن دسترسی استارتاپ‌ها به وام‌های ویژه و فرشتگان کسب‌وکار
  • کمک به ایده‌پردازان برای تقویت توانایی ارائه
  • واسطه‌شدن بین استارتاپ‌ها و مراکز علمی برای دسترسی به منابع علمی سطح بالا
  • واسطه‌شدن بین استارتاپ‌ها با شریک‌های تجاری راه‌بردی
  • ارائۀ برنامه‌های تمرینی مدیریت
  • کمک به استارتاپ‌ها برای شناخته‌شدن

البته باید توجه داشت که تمام مراکزِ رشد دسترسی به تمام این امکانات را با بالاترین کیفیت فراهم نخواهند کرد؛ برای همین انتخاب مرکز رشد مناسب برای ایده‌پردازان و کارآفرینان جوان چالش است.

 

بیشتر بخوانید

صندوق سرمایه گذاری

 

انواع مرکز رشد

هر کدام از انواع مرکز رشد برای هدف خاصی طراحی شده‌اند و مناسب کسب‌وکارهای خاصی هستند. انواع مرکز رشد عبارت‌اند از:

  • مرکز رشد صنعتی: این نوع مرکز رشد روی صنایع تولیدی تمرکز دارد و از کارآفرینان این زمینه حمایت می‌کند.
  • مرکز رشد دانشگاهی: این نوع مرکز رشد زیر نظر مرکز علمی معتبری فعالیت می‌کند و امکان دسترسی کارآفرینان به منابع علمی سطح بالا و امکانات دانشگاهی مثل آزمایشگاه را فراهم می‌کند.
  • مرکز رشد مجازی: این نوع مرکز رشد همۀ امکانات مرکز رشد به‌جز فضای کاری فیزیکی را در اختیار کارآفرینان و تیم‌هایشان قرار می‌دهد.
  • مرکز رشد بین‌المللی: این نوع مرکز رشد بیش‌تر روی تجارت بین‌المللی و صادرات تمرکز دارد.

شرایط پذیرش ورود به مرکز رشد

مرکز رشد به‌دنبال جذب کسانی است که از ظرفیت خوبی برخوردارند و ایدۀ جذابی را آمادۀ اجرا دارند؛ ایده‌ای که درنتیجۀ انجام پژوهش‌های علمی و آزمایشگاهیِ کافی به ‌دست آمده و اعتبار کافی دارد. این اعتبار معمولاً توسط تیمی خبره متشکل از کارشناسان زمینه‌های مختلف (با توجه به زمینۀ کاری و نوع مرکز رشد) و هم‌چنین کارشناسان مدیریت و کارآفرینی تأیید یا رد می‌شود. علاوه بر این در مراکز رشد دانشگاهی، معرفی هسته‌ای تحقیقاتی شامل افراد حقیقی الزامی خواهد بود. این افراد باید طرح کسب‌وکار را برای ارائه به مرکز رشد آماده کنند و شرکت خود را در ثبت احوال ثبت کنند. پس از ثبت شرکت در ثبت احوال و ارسال طرح کسب‌وکار به مرکز رشد، صلاحیت ایده و تیم اجرایی آن بررسی می‌شود. اگر این صلاحیت مورد تأیید کارشناسان مرکز رشد باشد، استارتاپ موردنظر برای دریافت سرویس‌های حمایتی از مرکز رشد تأیید خواهد شد.

 

حتما بخوانید

آموزش کارآفرینی

 

بهترین مراکز رشد در جهان

در حال حاضر تعداد بسیار زیادی مرکز رشد در تمام نقاط جهان فعال‌اند. این مراکز معمولاً تحت حمایت یک شتاب‌دهنده یا مرکز علمی معتبر به استارتاپ‌ها سرویس می‌دهند. بهترین مراکز رشد جهان عبارت‌اند از:

مرکز رشد Y Combinator آمریکا

Y Combinator یکی از اولین شتاب‌دهنده‌های جهان است که اکنون برند معتبری در زمینۀ حمایت از استارتاپ‌ها به حساب می‌آید. اگر به فهرست کسب‌وکارهای تحت حمایت این شرکت نگاهی بیندازیم، نام‌های آشنا و برندهای بزرگی مثل DropBox و Twitch به چشممان می‌خورد. این شتاب‌دهنده مرکز رشد مخصوص خود را هم در سیلیکون‌ولی قرار داده است و از بین استارتاپ‌های نوپا تعدادی را برای حضور در این مرکز دعوت می‌کند. جالب است بدانید این شرکت هر روز ۱۳ هزار درخواست از استارتاپ‌های سراسر جهان دریافت می‌کند و درنهایت 200 تا 240 پروژه را برای کارکردن (برای یک سال) انتخاب می‌کند.

مرکز رشد TechStars آمریکا

شرکت Techstars هم از قدیمی‌ترین و بهترین شتاب‌دهنده‌های جهان است. برنامۀ شتاب‌دهندگی TechStars در طول یک دهه بیش از ۷ میلیارد دلار ارزش افزوده داشته است. آن‌ها علاوه بر حمایت مالی، برنامۀ ویژۀ سه‌ماهه‌ای را هم برای حضور استارتاپ‌ها در مرکز رشدشان تدارک دیده‌اند. این برنامه‌ شامل مشاورۀ فردی، حمایت قانونی، دسترسی به منابع سطح بالا و… می‌شود.

مرکز رشد Venture Catalyst هند

این مرکز رشد با وجود عمر کمش توانسته است شهرتی جهانی پیدا کند و بهترین مرکز رشد هند شناخته شود. Venture Catalyst کمک‌های مالی با مبالغی بین 500 هزار تا ۱ میلیون دلار را به کارآفرینان مستعد پیش‌نهاد می‌دهد و این تنها بخشی از خدمات شرکت به حساب می‌آید. استارتاپ‌ها هم‌چنین می‌توانند از راهنمایی، مشاوره، تمرین و فرصت‌های شبکه‌سازی موجود در این مرکز رشد استفاده کنند. Venture Catalysts شراکتی راه‌بردی با شرکت‌هایی مثل آمازون و مایکروسافت و آی‌بی‌ام دارد و این شراکت‌ها فرصت‌های ویژه‌ای را برای کارآفرینان جوان به وجود می‌آورد.

مرکز رشد Ignite بریتانیا

Ignite یکی از بهترین مراکز رشد اروپا است که بیش از 150 شرکت را راه‌اندازی کرده است. این مرکز رشد هم‌چنین تحت حمایت مستقیم اتحادیۀ اروپا است و در شریک گوگل است. هر کارآفرینی از هر جای دنیا می‌تواند ایده یا استارتاپ خود را وارد برنامۀ Ignite کند، به‌شرطی که قصد تغییر مکان دائمی به بریتانیا را داشته باشد. Ignite دو برنامۀ پیش‌شتاب‌دهنده (3 ماه) و شتاب‌دهنده (6 ماه) را به تقاضاکنندگان شایسته ارائه می‌کند. این برنامه‌ها شامل آموزش، حمایت مالی، مشاوره، شبکه‌سازی و مواردی از این دست هستند.

در دنیای امروز نمی‌توان بدون برنامه‌ریزی و سرمایۀ کافی و فقط با تکیه بر ایدۀ خوب به موفقیت رسید؛ برای همین هر کارآفرین به حمایت نهادهایی مثل مرکز رشد و پارک علمی فناوری نیاز دارد. مراکز رشد با ارائۀ امکانات مختلف حمایتی ازجمله فضای کار، به استارتاپ‌ها کمک می‌کنند تا در مراحل اولیۀ راه‌اندازی بهتر پیش بروند؛ چراکه درصد زیادی از استارتاپ‌ها به‌سبب کمبود منابع یا نبودِ تجربۀ کافی در همان مراحل اولیه به مشکل می‌خورند. مرکز رشد با شتاب‌دهنده متفاوت است؛ اما گاهی مرکز رشد خدمات شتاب‌دهنده را هم ارائه می‌دهد.

سوالات متداول
مرکز رشد چیست و چه کاربردی دارد؟

مرکز رشد یک نهاد حمایتی است که مجموعه‌ای از خدمات را به کسب‌وکارهای نوپا ارائه می‌کند. برای استفاده از این امکانات، کسب‌وکارها باید در مکان مشخص شده توسط مرکز رشد حضور فیزیکی داشته باشند. مراکز رشد در زمینه‌هایی مثل جذب سرمایه، ارائه آموزش، تیم‌سازی و... برای استارتاپ‌ها کاربرد دارند.

مرکز رشد چه امکاناتی را در اختیار کارآفرینان قرار می‌دهد؟

مرکز رشد مجموعه‌ای از امکانات را در اختیار کارآفرینان جوان قرار می‌دهد. از آموزش مبانی کسب‌وکار گرفته تا فرصت‌های شبکه‌سازی و مشاوره در زمینه‌های مختلف کسب‌وکار (مالی، بازاریابی و...) .

مرکز رشد چه انواعی دارد؟

مرکز رشد چهار نوع اصلی دارد که هر کدام با هدف سرویس‌دهی به یک گروه خاص از کارآفرینان طراحی شده‌اند؛ این چهار نوع عبارت است از: مرکز رشد صنعتی، مرکز رشد دانشگاهی، مرکز رشد مجازی و مرکز رشد بین‌المللی.

تفاوت مرکز رشد با شتاب‌دهنده چیست؟

مرکز رشد و شتاب‌دهنده هر دو خدمات حمایتی را به کسب‌وکارهای نوپا عرضه می‌کنند. اساسی‌ترین تفاوت این دو را می‌توان در الزام مراکز رشد به حضور فیزیکی کسب‌وکارها جستجو کرد.

نظرات

دیدگاهتان را بنویسید